Kermisgoed zoals gokartbanen vormen een klassiek element op Nederlandse kermissen, maar achter de glorie van de kleuren en de geluiden van de fietsen zit een wereld van veiligheidsrisico’s, wetgeving en ethische uitdagingen. Deze banen trekken jaarlijks miljoenen bezoekers, maar de incidenten en schade die ze veroorzaken, zijn vaak ondervertoond. Hoe staat Nederland er nu voor in de veiligheidsregulatie en wat zijn de grootste risico’s die we nog moeten aanpakken? En wat betekent dit voor de toekomst van de Nederlandse kermisindustrie?
Volgens het bron pagina van de Nederlandse Kermisbond zijn er in 2022 in totaal 1.248 ongelukken op kermisbanen gemeld, waarvan 42 ernstige. De meeste schade ontstaat niet door extreme ongelukken, maar door de dagelijks terugkerende situaties: een kind dat te snel in de gokart raast, een volwassene die te veel drinkt en vervolgens de banen inslaat, of een onoplettende bezoeker die zich in de weg staat aan een actief kind. De gemiddelde kosten per ongeval liggen tussen de €5.000 en €15.000, waarbij rekening gehouden moet worden met medische kosten, verzekeringsclaims en eventuele juridische uitgaven. Het is een schade die vaak onder de rug wordt gehaald, maar die de kermisbranche jaarlijks duizenden duizenden euro’s kost.
De wetgeving: een mix van verouderde regels en lokale uitstapjes
De wetgeving rondom kermisbanen is een complex geheel dat niet altijd aansluit bij de moderne realiteit. De belangrijkste regel komt uit de Wet verkeersveiligheid, die in 2007 werd aangepast om ook kermisbanen te regelen. Hierin staat dat alle kermisbanen moeten voldoen aan de veiligheidsnormen van de NEN-EN 12771, die in 2005 werd vastgesteld. Deze normen zijn bedoeld om de veiligheid van de banen te garanderen, maar in de praktijk blijkt dat veel kermissen deze normen niet altijd strikt toepassen. Volgens een onderzoek van het Veiligheidsfonds Kermis uit 2021 werden in 38% van de gevallen onvoldoende controles uitgevoerd door de organisatoren zelf. Dit resulteert in een situatie waarin kermissen vaak zelf bepalen welke veiligheidsmaatregelen ze moeten nemen, wat leidt tot grote verschillen tussen kermissen.
Daarnaast is er een groot verschil tussen de wetgeving op landelijk niveau en die op lokaal niveau. Veel gemeenten hebben hun eigen regels, wat leidt tot een situatie waarin een kermis in een kleine stad andere regels moet volgen dan een kermis in een grote stad. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat een kermis in een kleine stad minder strenge veiligheidscontroles moet uitvoeren of dat er minder beperkingen zijn op het aantal banen dat op een dag kan worden geopend. Dit maakt het moeilijk om een uniforme veiligheidscultuur te ontwikkelen en kan leiden tot een situatie waarin de veiligheid op kermissen afhankelijk is van de lokale politiek en de wil van de organisatoren.
De grootste risico’s: kinderen, alcohol en verouderde technologie
De grootste risico’s op kermisbanen liggen volgens deskundigen vooral in drie gebieden: kinderen, alcohol en verouderde technologie. Kinderen zijn vaak de slachtoffers van de ongelukken, omdat ze vaak te snel in de banen raken en niet altijd goed begrijpen wat ze moeten doen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn er in 2022 in totaal 1.500 kinderen onder de 18 jaar op kermissen betrokken bij een ongeval. Dit zijn gemiddeld 4,1 kinderen per ongeval. Om dit te voorkomen, zijn er diverse maatregelen mogelijk, zoals het invoeren van leeftijdsbeperkingen voor de banen, betere instructies voor de bezoekers en meer aandacht voor veiligheidsaanwijzingen.
Een ander groot risico is alcohol. Veel kermissen hebben een bar op de locatie, en dit kan leiden tot een situatie waarin mensen te veel drinken en vervolgens de banen inslaan. Volgens een onderzoek van de Nederlandse Alcoholmonitor is het percentage mensen dat op kermissen te veel drinkt, in 2022 gestegen tot 22%. Dit kan leiden tot ernstige ongelukken, waarbij zowel de betrokkenen als andere bezoekers kunnen worden beschadigd. Om dit te voorkomen, is het belangrijk dat kermissen betere maatregelen nemen om de consumptie van alcohol te reguleren en dat ze meer aandacht besteden aan de veiligheid van hun bezoekers.
Ten slotte is er het risico van verouderde technologie. Veel kermisbanen zijn al jaren niet meer geüpdatet, wat kan leiden tot een situatie waarin de banen niet goed functioneren of zelfs gevaarlijk kunnen zijn. Volgens het Veiligheidsfonds Kermis zijn er in 2022 in totaal 250 banen gemeld die niet voldoen aan de huidige veiligheidsnormen. Dit kan leiden tot een situatie waarin de banen niet veilig zijn of zelfs gevaarlijk kunnen zijn voor de bezoekers. Om dit te voorkomen, is het belangrijk dat kermissen betere maatregelen nemen om hun technologie te updaten en dat ze meer aandacht besteden aan de veiligheid van hun banen.
De toekomst: innovatie en betere regels
De toekomst van de Nederlandse kermisbanen hangt af van twee dingen: innovatie en betere regels. Innovatie kan betekenen dat kermissen nieuwe technologieën gebruiken om de veiligheid te verbeteren, zoals automatische veiligheidssystemen die ongelukken kunnen voorkomen of betere sensoren die de snelheid en de richting van de banen kunnen monitoren. Daarnaast kunnen kermissen betere maatregelen nemen om de veiligheid te verbeteren, zoals het invoeren van leeftijdsbeperkingen voor de banen, betere instructies voor de bezoekers en meer aandacht voor veiligheidsaanwijzingen.
Betere regels kunnen betekenen dat de overheid strengere eisen stelt aan de veiligheid van kermisbanen en dat ze meer aandacht bestedt aan de controle van de kermissen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de overheid strengere eisen stelt aan de veiligheidsnormen die kermissen moeten voldoen, of dat ze meer aandacht bestedt aan de controle van de kermissen door inspecteurs. Daarnaast kunnen gemeenten betere regels ontwikkelen om de veiligheid op kermissen te verbeteren, zoals het invoeren van strengere regels voor de consumptie van alcohol op kermissen.
Een concreet voorbeeld van innovatie is de introductie van de nieuwe generatie gokartbanen die zijn voorzien van een automatische veiligheidssystematiek. Deze banen zijn in staat om de snelheid van de fietsen te monitoren en te stoppen als deze te hoog wordt. Daarnaast zijn er banen die voorzien zijn van sensoren die de richting van de fietsen kunnen monitoren en die kunnen voorkomen dat de fietsen in de weg staan van andere bezoekers. Deze innovaties kunnen helpen om de veiligheid op kermisbanen te verbeteren en kunnen eventueel worden ingezet op alle kermissen in Nederland.
- In 2022 werden 1.248 ongelukken op kermisbanen gemeld, waarvan 42 ernstig.
- De gemiddelde kosten per ongeval liggen tussen de €5.000 en €15.000.
- 38% van de kermissen voert onvoldoende controles uit op de veiligheid van hun banen.
- In 2022 waren er 1.500 kinderen onder de 18 jaar betrokken bij een ongeval op kermissen.
- Het percentage mensen dat op kermissen te veel drinkt, is in 2022 gestegen tot 22%.
- Er zijn in 2022 250 banen gemeld die niet voldoen aan de huidige veiligheidsnormen.
De kermisbranche heeft de afgelopen jaren al enkele stappen gezet om de veiligheid te verbeteren, zoals het invoeren van strengere veiligheidsnormen en het beteren van de controle op kermissen. Echter, er is nog veel werk te doen. Het is belangrijk dat de overheid en de kermisbranche samenwerken om de veiligheid op kermissen te verbeteren en om de toekomst van de Nederlandse kermisindustrie veilig en veiligheidsvriendelijk te maken. Met betere regels en innovatie kunnen we een veiligere toekomst creëren voor alle bezoekers van Nederlandse kermissen.